Prosiect Baner Penglais

Cafodd y baneri hyn eu cynllunio a’u creu gan ddisgyblion blwyddyn 10 o Ysgol Penglais, a fu’n gweithio gyda’r artistiaid cymunedol Pod Clare a Jen Clare. Cynlluniwyd y baneri i godi ymwybyddiaeth ac i hysbysu’r cyhoedd am hanes morol y dref, a phwysigrwydd gweithgarwch y porthladd. Ymwelodd y disgyblion ag Amgueddfa Ceredigion, Aberystwyth, i ymchwilio i’r pwnc a dewis gwahanol agweddau i’w cynnwys yn eu cynlluniau. Dyma rai enghreifftiau:

  1. Mae’r faner hon yn cynrychioli’r pellteroedd mawr a deithiwyd gan gychod o Aberystwyth ar y môr.
  2. Baner ynglŷn â physgota penwaig yw hon, a oedd yn ddiwydiant pwysig yn yr ardal tan yr ugeinfed ganrif. Pysgotwyd hwy yn eu miliynau o gychod bach, yna byddent naillai’n cael eu sychu mewn mwg, neu’n cael eu halltu, cyn iddynt gael eu storio a’u gwerthu mewn casgenni.
  3. Mae’r faner hon yn dangos esiamplau o’r nifer o lefydd ar draws y byd oedd yn masnachu ag Aberystwyth, yn mewnforio pren o Ganada a the o Affrica, ac yn allforio plwm a chopr i nifer o lefydd, yn cynnwys y gymuned Gymreig ym Mhatagonia.
  4. Mae’r faner hon yn dangos pa mor ofergoelus oedd y morwyr, a oedd yn credu bod nifer o angenfilod peryglus yn y môr, yn cynnwys môr-forynion a fedrai eu denu i’w marwolaeth.
  5. Mae’r faner hon yn adlewyrchu’r gweithgareddau a ddefnyddiai’r morwyr i basio’r amser, megis adeiladu llongau mewn poteli neu glymu clymau addurnol, pan nad oedd gwynt ar y môr a phan fyddent yn isel eu hysbryd.
  6. Gallai morwyr fod ar y môr am nifer o flynyddoedd ar y tro, ac mae’r faner hon yn dangos darn o lythyr sy’n cael ei arddangos yn yr Amgueddfa, yn ogystal â chofarwydd siâp calon a wnaed gan forwr ar gyfer ei gariad.
Prosiect gan Amgueddfa Cymru
Crëwyd y wefan gan Tantrwm